Chế Tạo Dụng Cụ Hỗ Trợ Phục Hồi Chức Năng Chi Trên
Sáng kiến cải tiến kỹ thuật cấp cơ sở - Bệnh viện Bãi Cháy, Quảng Ninh
Tìm hiểu thêm
Bối Cảnh Và Thực Trạng
Theo điều tra năm 2024, Việt Nam có hơn 7 triệu người khuyết tật, chiếm 7,06% dân số từ 2 tuổi trở lên. Số người bị khuyết tật do tai biến mạch máu não, tai nạn giao thông, chấn thương tủy sống ngày càng gia tăng, đặc biệt trong nhóm lao động và người cao tuổi.
Hạn chế vận động chi trên là vấn đề phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tự thực hiện các hoạt động sinh hoạt cơ bản như mặc quần áo, ăn uống, vệ sinh cá nhân. Điều này làm giảm chất lượng cuộc sống và tạo gánh nặng cho gia đình, xã hội.
Thách Thức Tại Bệnh Viện Bãi Cháy
Số lượng bệnh nhân
Khoa Thần kinh-Vật lý trị liệu, Phục hồi chức năng tiếp nhận 200-300 lượt bệnh nhân/năm cần phục hồi chức năng vận động chi trên.
Hạn chế hiện tại
Số lượng dụng cụ tập trợ giúp còn ít, đơn giản, chỉ tập 1-2 cử động, giá trị mua lại cao. Thời gian KTV tập cho mỗi bệnh nhân chỉ 20-40 phút/ngày.
Mục Tiêu Sáng Kiến
Chi phí thấp
Chế tạo dụng cụ với chi phí chỉ 150.000 đồng, giảm gánh nặng tài chính cho bệnh viện và bệnh nhân.
Tăng hiệu quả
Tăng >80% số lượng bệnh nhân hạn chế vận động chi trên có thể tự tập luyện với dụng cụ.
Cải thiện chất lượng
Giúp bệnh nhân phục hồi tốt hơn, nhanh hơn, tăng khả năng tự phục vụ bản thân.
Khái Niệm Cơ Bản
Hạn chế vận động chi trên
Sự suy giảm về lực cơ, cảm giác, tầm vận động của chi trên gây khó khăn trong các cử động: gập-duỗi, dang-áp, xoay trong-xoay ngoài của cánh tay, cẳng tay; cử động gập-duỗi, dang-áp, đỏi ngón của bàn ngón tay.
Phục hồi chức năng
Chuyên khoa chuyên về khám, đánh giá và hồi phục tối đa chức năng cơ thể đã suy yếu hoặc khuyết tật của người bệnh thông qua vận động trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, dụng cụ chỉnh hình.
Dụng Cụ Trợ Giúp Phục Hồi Chức Năng
Dụng cụ trợ giúp phục hồi chức năng là những dụng cụ hỗ trợ người khuyết tật thực hiện các hoạt động chức năng, giúp tăng cường hoặc cải thiện những chức năng bị giảm sau khi bị bệnh hoặc tai nạn.
Hỗ trợ di chuyển
Xe lăn, nạng, thanh song song tay đi
Dụng cụ chỉnh hình
Nẹp chân, áo nẹp cột sống, giày chỉnh hình
Hỗ trợ sinh hoạt
Bàn ăn tại giường, khung đũa ăn, tay cầm gỗ
Dụng cụ thay thế
Chân giả, tay giả thay thế bộ phận cơ thể bị mất
Phát triển chức năng
Tạ, lò xo, bao cát dùng để tập tăng cường sức khỏe
Vai Trò Và Chỉ Định Sử Dụng
Vai trò của dụng cụ
Mỗi dụng cụ hỗ trợ có tác dụng riêng nhưng mục đích chủ yếu là thay thế một phần cơ thể hoặc hỗ trợ người khuyết tật phục hồi chức năng. Dụng cụ giúp người khuyết tật đi lại dễ dàng, tự ăn uống, trò chuyện, cân bằng cơ thể.
Ngoài ra, dụng cụ còn có khả năng bù đắp tính năng còn thiếu và tránh biến dạng trong tương lai như vẹo cột sống, gù hay chân khoèo.
Chỉ định và chống chỉ định
Chỉ định: Người bệnh hạn chế khả năng thực hiện các chức năng sinh hoạt hàng ngày do bệnh tật mắc phải, tai nạn hoặc bẩm sinh.
Chống chỉ định: Người bệnh đang trong giai đoạn cấp của bệnh.
Thực Trạng Dụng Cụ Tại Khoa
Hiện tại tại khoa TK-VLTL, PHCN Bệnh viện Bãi Cháy có một số dụng cụ tập chức năng chi trên cơ bản như đồng hồ gỗ có núm xoay, thanh gỗ ngang, nhà xếp hình màu sắc và bảng cắm đinh. Tuy nhiên, số lượng còn hạn chế và chưa đủ đáp ứng nhu cầu tập luyện ngày càng tăng của bệnh nhân.
200-300
Lượt bệnh nhân/năm
Cần phục hồi chức năng chi trên
15-20
Ngày nằm viện
Thời gian điều trị trung bình
20-40
Phút/ngày
Thời gian KTV tập cho mỗi bệnh nhân
Dụng Cụ Trên Thị Trường
Trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại dụng cụ tập tay với mẫu mã đẹp và tiện lợi. Các sản phẩm từ các nhà cung cấp như Hue Loi cung cấp bộ dụng cụ tập linh hoạt tay, kích thích não bộ, và phục hồi chức năng bàn tay.
Ưu điểm
Mẫu mã đẹp, chất lượng tốt, đa dạng chức năng tập luyện
Nhược điểm
Giá cả khá cao, không phải bệnh viện và bệnh nhân nào cũng có khả năng mua
Thiết Kế Dụng Cụ Mới
Nguyên vật liệu
  • 01 bảng gỗ (80x60 cm)
  • 01 công tắc điện loại bấm nút
  • 01 công tắc điện loại gạt
  • 01 ô cắm và phích điện
  • 01 khóa then cài ngang
  • 01 khóa vòi then cài gió
  • 01 khóa then cài chốt
  • 04 chai nhựa có nắp
  • 02 cánh cửa có tay nắm
  • 01 bảng thử cơ
Dụng cụ được thiết kế tích hợp nhiều hoạt động sinh hoạt hàng ngày trên một bảng gỗ, giúp bệnh nhân tập luyện các kỹ năng thực tế.
Quy Trình Tập Luyện
01
Chuẩn bị
Chuẩn bị dụng cụ: bảng thử cơ, bảng lượng giá ARAT test, dụng cụ chức năng chi trên
02
Đánh giá
KTV thử lực cơ bệnh nhân, chọn các bệnh nhân có lực cơ bậc 2-3 phù hợp tập luyện
03
Hướng dẫn
Hướng dẫn bệnh nhân thực hiện lần lượt các động tác: bật/tắt công tắc, gạt công tắc, gắn phích cắm, kéo then cài, gạt móc gió, gạt chốt cửa, đóng mở cánh cửa, đóng mở nắp chai
04
Theo dõi
Quan sát, chỉnh sửa động tác và tăng dần độ phức tạp
05
Đánh giá kết quả
Đánh giá hiệu quả tập luyện bằng bảng thử cơ và sự cải thiện chức năng vận động bàn tay theo thang điểm ARAT
Bệnh Nhân Tập Luyện Với Dụng Cụ
Tập với khối gỗ
Bệnh nhân thực hành cầm nắm và di chuyển các khối gỗ nhỏ, giúp cải thiện độ linh hoạt và khả năng kiểm soát bàn tay.
Tập với chai nhựa
Bệnh nhân luyện tập đóng mở nắp chai, một kỹ năng thiết yếu trong sinh hoạt hàng ngày, giúp tăng cường lực cơ và phối hợp vận động.
Kết Quả Và Hiệu Quả
Hiệu quả kinh tế
Giảm đáng kể chi phí còn 150.000 đồng. Tận dụng các vật liệu tái chế, góp phần bảo vệ môi trường.
Hiệu quả xã hội
Giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình và xã hội. Nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân, giảm sự phụ thuộc vào gia đình. Tăng sự tự tin, hỗ trợ bệnh nhân tái hòa nhập cộng đồng.
Hiệu quả điều trị
Tăng >80% số lượng bệnh nhân tự tập luyện. Giúp người bệnh phục hồi tốt hơn, nhanh hơn, tăng khả năng tự phục vụ bản thân.
Ưu Điểm Và Hạn Chế
Ưu điểm
  • Đơn giản, chi phí thấp: Nguyên liệu có thể mua hoặc tái sử dụng từ vật đã hỏng
  • An toàn, dễ sử dụng: Vật liệu gắn liền với sinh hoạt hàng ngày, không có thiết bị sắc nhọn
  • Tăng hiệu quả tập luyện gắn liền với hoạt động sinh hoạt thường ngày
  • Phù hợp với nhiều đối tượng bệnh nhân (người lớn, trẻ em, không phân biệt giới tính)
Nhược điểm
  • Chỉ áp dụng được cho bệnh nhân có lực cơ bậc 2-3
  • Chỉ áp dụng cho bệnh nhân tinh táo tiếp xúc tốt, đồng ý hợp tác
  • Cần có sự hướng dẫn ban đầu từ KTV
  • Một số bệnh nhân còn nghi ngờ và chưa tin tưởng vào hiệu quả
Kết Luận Và Phạm Vi Áp Dụng
Sáng kiến "Chế tạo dụng cụ trợ giúp phục hồi chức năng sinh hoạt cho bệnh nhân hạn chế vận động chi trên" là một giải pháp đơn giản, chi phí thấp nhưng hiệu quả cao. Sáng kiến không chỉ mang lại lợi ích điều trị cho bệnh nhân mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Khoa phục hồi chức năng
Các bệnh viện
Trung tâm PHCN
Các trung tâm chuyên khoa
Tại nhà
Người bệnh tự tập luyện
Thực hiện từ 01/10/2024 đến 01/09/2025 tại Khoa Thần kinh-Vật lý trị liệu, Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bãi Cháy, Quảng Ninh.